W ostatnim czasie coraz częściej ma miejsce wszczynanie postępowań karnych przeciwko beneficjentom dopłat unijnych. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyduje się więc na dochodzenie swoich racji nie tylko na podstawie przepisów prawa administracyjnego, ale i również na podstawie przepisów prawa karnego. Jaki będzie kluczowy element skutecznej obrony w postępowaniu karnym? O tym poniżej.

Jakie jest znaczenie faktycznego użytkowania w postępowaniu karnym?

W postępowaniu karnym ustalenie, że działalność, na którą uzyskano dopłaty była faktycznie prowadzona ma największe znaczenie. Agencja bowiem, uzasadniając swoje stanowisko co do faktu popełnienia oszustwa przez dysponenta dopłat, niemal w każdym przypadku podnosi, że osoba, która uzyskała środki, tak naprawdę nie prowadzi działalności rolniczej, a czynności wykonywane przez nią w ramach tej działalności mają charakter pozorny.

Często jednak Agencja w swoich rozważaniach pomija ważną kwestie. Aby mówić o przestępstwie, konieczne jest wykazanie, że beneficjent dofinansowania w swoim działaniu od początku kierował się zamiarem osiągnięcia korzyści majątkowej. Jeżeli grunty rzeczywiście wykorzystywano rolniczo (a nie jedynie deklarowano jako użytkowane), to brak będzie podstaw do przypisywania opisanego powyżej zamiaru przestępnego.

Na czym polega realne prowadzenie działalności rolniczej?

Realne użytkowanie gruntów oznacza:

• prowadzenie prac związanych z uprawą i pielęgnacją plantacji,
• planowanie zabiegów agrotechnicznych,
• zapewnienie środków produkcji oraz
• zagospodarowanie plonów.

Chodzi tu o ciągłość procesu produkcyjnego, a nie o pojedyncze czynności wykonane dla pozoru. Istotne jest wykazanie, że realizowano kolejne etapy sezonu: siewy, nawożenie, ochrona roślin, zbiory oraz wykorzystanie lub sprzedaż plonów. Realność gospodarowania wynika również z decyzji podejmowanych przez osobę prowadzącą gospodarstwo, dotyczących:

• wyboru technologii,
• terminów prac,
• sposobów ochrony upraw czy
• organizacji zbiorów.

Jeżeli te działania  prowadzono konsekwentnie i w sposób uzasadniony warunkami gospodarstwa, trudno mówić o pozorności.

Komentarz autora

Działając jako obrońca w tego typu sprawach nie mam wątpliwości. Kluczowym dowodem w sprawie karnej o stworzenie sztucznych warunków jest wykazanie faktycznego, a nie pozornego użytkowania gruntów. Okoliczność ta bowiem w istotny sposób podważa tezę ARMiR o tym, że działalność miała charakter pozorny oraz że świadomie wprowadzano w błąd organy administracyjne tylko po to, aby uzyskać dopłaty. Skuteczne odparcie tych twierdzeń powoduje, że klient zostaje oczyszczony ze stawianych mu zarzutów.

radca prawny Przemysław Radziwon, szef praktyki prawa karnego gospodarczego

Więcej na temat prawa rolnego i sztucznych warunków na stronie ukur.pl