Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 10 lipca 2018 roku (sygn. akt I SA/Wr 351/18) sprzeciwił się twierdzeniu organu podatkowego, zgodnie z którym podatnicy mogą łatwiej niż organ podatkowy odkryć oszustów podatkowych. Organy podatkowe powinny uwzględniać fakt, że zwykłym uczestnikom obrotu gospodarczego nie są dostępne środki dochodzeniowe, rozbudowany aparat śledczy czy narzędzia weryfikacji określonych zdarzeń, jakimi dysponują one same czy organy ścigania. Ponadto Sąd uznał, że takie założenie organów podatkowych stanowi próbę przerzucenia odpowiedzialności za cudze zobowiązania na uczciwych podatników.

Sprawa dotyczyła rozliczenia VAT spółki zajmującej się obrotem złomem, której kontrahenci dopuszczali się nieprawidłowości w zakresie rozliczania podatku od towarów i usług, w tym organ ustalił, że w łańcuchu podmiotów dokonujących dostaw były podmioty będące tzw. znikającymi podatnikami. W konsekwencji, skarżącej spółce odmówiono prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur dokumentujących nabycia od ww. kontrahentów. Spółka stała na stanowisku, że podjęła wszelkie czynności mające pozwolić jej nie paść ofiarą przestępstwa oraz że wszelkie działania przestępcze prowadzone były bez jej wiedzy.

Sąd uznał, że organ stawiając tezę o świadomym uczestnictwie podatnika w oszustwie musi ją udowodnić. Podkreślił również, że stwierdzenie cech oszustwa u kontrahenta podatnika nie może automatycznie generować wniosku o zaistnieniu świadomości oszustwa u podatnika. Organy podatkowe nie mogą więc tracić z pola widzenia sytuacji, która rzeczywiście miała miejsce u podatnika. Dopiero udowodnienie świadomości oszustwa u podatnika, przesądza o pozbawieniu go prawa wynikającego z systemu VAT.